Grondvorst: waarom het gras wit wordt terwijl het boven nul blijft
De komende twee nachten zijn helder en stil, en het zakt naar een graad of één. Op anderhalve meter vriest het dan niet, in het gras wel.
Ga je donderdag of vrijdag vroeg de deur uit, dan kan het gras wit zijn en de autoruit bevroren, terwijl de thermometer nog net boven nul staat. Dat is geen meetfout. Het heet grondvorst, en de lucht van deze week is er precies naar.
Afgelopen weekend gebeurde het al. Bij Gilze-Rijen bleef het zondagochtend op anderhalve meter net boven nul, maar in het gras, op tien centimeter hoogte, mat het KNMI ruim twee graden vorst. In Eindhoven was het niet anders: bijna twee graden vorst aan de grond, terwijl de gewone thermometer boven nul bleef.
Waarom het aan de grond kouder is
Het KNMI meet de temperatuur op anderhalve meter boven een open grasveld. Dat is de temperatuur uit het weerbericht. Daaronder hangt nog een thermometer, op tien centimeter, en die zakt in een heldere nacht vaak een paar graden dieper.
De grond geeft 's nachts zijn warmte af, en zonder wolken verdwijnt die zo de ruimte in. Wolken werken als een deken: ze sturen een deel terug. Zonder deken koelt het gras het snelst af, en het neemt de onderste laag lucht mee. Koude lucht is zwaar en blijft liggen. Staat er dan ook nog weinig wind, dan wordt die laag niet opgeroerd, en kan het onderin vriezen terwijl het op ooghoogte nog een graad of twee is.
Daarom zie je grondvorst eerst op open plekken: weilanden, sportvelden, het dak van een auto die buiten staat. Onder een boom of tegen een huis blijft het vaak gewoon groen.
Donderdag en vrijdag: helder, stil en koud
De oostenwind houdt de lucht deze dagen droog en bijna wolkeloos. Vanavond zakt het in het midden van het land voor middernacht al naar een graad of vijf, en tegen de ochtend naar twee. In de nacht naar vrijdag gaat de wind nog wat verder liggen en wordt het in De Bilt, Eindhoven en Drenthe een graad of één. Dat zijn precies de nachten waarin het gras wit trekt.
Aan zee gaat het anders. In Vlissingen waait het wat meer en blijft het een graad of drie, vier. Daar is de kans op grondvorst een stuk kleiner.
Het weekend wordt grijzer
Zaterdag schuift er een grijze deken over het land. Dan blijft de warmte beter hangen, en in de nacht naar zondag blijft het rond een graad of vijf. Vanaf dinsdag komt er regen bij. Staan de geraniums nog op het balkon, dan hebben ze dus nog twee koude nachten te gaan.